Zespół metaboliczny – grupa znaczników ryzyka

Co to jest zespół metaboliczny

Zespól metaboliczny (syndrom metaboliczny) jest to ogólna nazwa dla grupy występujących wspólnie czynników ryzyka zwiększających prawdopodobieństwo wystąpienia choroby niedokrwiennej serca, cukrzycy, udaru mózgu i innych problemów zdrowotnych. Termin „metaboliczny” odnosi się do biochemicznych procesów przebiegających w normalnie funkcjonującym ciele. Czynniki ryzyka to cechy, warunki lub zwyczaje, które zwiększają szansę na rozwinięcie się choroby.

Choroba niedokrwienna serca jest stanem, w którym woskowate substancje zwane blaszką miażdżycową zbierają się wewnątrz tętnic wieńcowych. Blaszka miażdżycowa usztywnia i zwęża światło tętnic redukując dopływ krwi do serca. Stan taki może doprowadzić do bólu w klatce piersiowej, zawału serca, uszkodzenia serca, a w konsekwencji może nastąpić zgon.

Metaboliczne czynniki ryzyka

Poniżej zostało opisane pięć metabolicznych czynników ryzyka składających się na zespół metaboliczny. U osoby może wystąpić każdy z czynników z osobna, ale z reguły występują one razem. Żeby zdiagnozować syndrom metaboliczny muszą wystąpić co najmniej trzy z pięciu czynników.

  1. Duży obwód w talii.

Zwie się to także otyłością brzuszną lub trzewną. Mówi się, że taka otyłość to „otyłość typu jabłko”. Nadmiar tłuszczu w okolicach żołądka jest większym czynnikiem ryzyka dla choroby wieńcowej niże nadmiar tłuszczu w innych w innych częściach ciała takich jak np. biodra.

  1. Wysoki poziom trójglicerydów, 
    • powyżej 150 mg/dL (1,7 mmol/L),
    • lub przyjmowanie leków na obniżenie trójglicerydów.

Trójglicerydy są formą tłuszczu znajdującą się we krwi.

  1. Niski poziom cholesterolu HDL,
    • poniżej 40 mg/dL (1,03 mmol/L) u mężczyzn,
    • poniżej 50 mg/dL (1,29 mmol/L) u kobiet,
    • lub zażywanie leków podwyższających HDL.

HDL jest zwany także „dobrym cholesterolem”. Nazwę swoją zawdzięcza swoim dobroczynnym właściwościom. Uważa się, że pomaga on zwalczać blaszkę miażdżycową.

  1. Wysokie ciśnienie krwi, 
    • skurczowe ciśnienie krwi powyżej 130 mm Hg,
    • lub rozkurczowe ciśnienie krwi powyżej 85 mm Hg,
    • lub zażywanie leków obniżających ciśnienie.

Ciśnienie krwi powoduje nacisk na ściany tętnic w trakcie skurczu serca. Jeśli ciśnienie to podnosi się i pozostaje z czasem coraz wyższe może uszkodzić serce lub doprowadzić do udaru krwotocznego mózgu.

  1. Wysoki poziom glukozy w krwi na czczo
    • glukoza w surowicy na czczo powyżej 100 mg/dL (5,6 mmol/L)
    • lub zażywanie leków obniżających glukozę w krwi.

Lekko podniesiony poziom cukru może być bardzo wczesnym symptomem cukrzycy.

Ryzyko choroby wieńcowej, cukrzycy i udaru zwiększa się wraz z liczbą metabolicznych czynników ryzyka, które wystąpią u osoby. Ryzyko nabycia syndromu metabolicznego jest ściśle powiązane z nadwagą, otyłością i braku aktywności fizycznej.

Insulinooporność takę może zwiększać ryzyko zespołu metabolicznego. Oporność na insulinę jest stanem, w którym insulina nie wywiera należytego efektu na tkanki. Insulina jest hormonem, który pomaga w transporcie nadmiaru glukozy do komórek, zmniejsza produkcję glukozy i nasila syntezę tłuszczu w wątrobie oraz zwiększa odkładanie tłuszczu w tkankach. Insulinooporność może prowadzić do wysokiego poziomu cukru i w większości przypadków jest związana z nadwagą i z otyłością.

Inne czynniki, które mogą grać rolę w ryzyku rozwinięcia zespołu metabolicznego są predyspozycje genetyczne (pochodzenie etniczne, historia rodziny) i starszy wiek.

Źródła:

  1. National Heart, Lung and Blood Institue, What Is Metabolic Syndrome?, Aktualizacja: 6 listopada 2015
  2. International ggDiabetes Federation,  The IDF consensus worldwide definition of the METABOLIC SYNDROME

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *