Pełne ziarno, a zespół metaboliczny – brak efektów

Wprowadzenie

Powszechnie uważa się, że złożone węglowodany, a w tym produkty z pełnego ziarna nie przyczyniają się do problemów metabolicznych. Nawet zalecenia dla osób otyłych z zespołem metabolicznym wskazują na zastąpienie rafinowanych produktów zbożowych na pełnoziarniste. Ludziom z podwyższonym poziomem cukru i insulinoopornością zaleca się spożywać 5 do 6 posiłków dzienne zawierających tzw. złożone węglowodany.

Istnieją sprzeczne wyniki badań dotyczących wpływu pełnych ziaren na metabolizm glukozy i insuliny. W związku z tym grupa włoskich naukowców przeprowadziła badanie dotyczące oddziaływania pełnych ziaren i zbóż rafinowanych na metabolizm. [1] W interwencji dietetycznej wzięło udział 61 kobiet i mężczyzn z zespołem metabolicznym. Badani byli dobierani w ten sposób, aby wykluczyć osoby, które mają niezdiagnozowaną cukrzycę lub problemy z nerkami, lub gdy zażywali lek, który mógł wpływać na metabolizm glukozy i tłuszczów.

W pierwszym 4-tygodniowym partycypantów stabilizowano na ich zwyczajowej diecie. Pod koniec tego okresu badanych losowo przydzielono do jednej z dwóch grup. Pierwsza grupa miała dietę opartą na produktach zbożowych pełnoziarnistych, a druga grupa (kontrolna) miała dietę opartą na produktach zbożowych rafinowanych. Badani zostali podzieleni w ten sposób, żeby w każdej grupie było mniej więcej tyle samo kobiet i mężczyzn, i był podobny rozkład wiekowy oraz wskaźnik masy ciała BMI. Uczestnikom doradzano, aby w trakcie badania nie zmieniali trybu życia i leków.  Na początku 12-tygodniowego okresu badania, w 4, 8 i 12 tygodniu badani podlegali badaniu klinicznemu mierzącymi min. masę ciała, obwód w pasie i ciśnienie krwi. Próbki krwi do badania pobierane były po 12 godzinnym poście i 3 godziny po lanczu.

Odżywianie badanych

Badani byli zachęcani, aby podczas okresu badania nie zmieniali swoich zwyczajowych pokarmów (mięsa, produktów mlecznych, jajek, owoców, warzyw i tłuszczu. Jedyną różnicą pomiędzy grupami było spożycie produktów pełnoziarnistych w grupie eksperymentalnej i rafinowanych produktów zbożowych w grupie kontrolnej.

Dieta pełnoziarnista została oparta na produktach pełnoziarnistych, w tym pieczywie pełnoziarnistym, razowym makaronie, krupniku, ciastkach owsianych, płatkach śniadaniowych i niewielkiej części chleba z bielma żytniego.

Dieta kontrolna zawierała wyłącznie produkty komercyjne bazujące na rafinowanych zbożach takich jak biały pszenny chleb, ryż, pizza, kaszka kukurydziana i płatki śniadaniowe Rice Krispies.

Pieczywo spożywane w grupie eksperymentalnej w 90% składało się z chleba pieczonego na zakwasie i w 10% z chleba z mąki żytniej. Produkty w grupie eksperymentalnej miały niższy indeks glikemiczny niż produkty spożywane w grupie kontrolnej.

W celu lepszego stosowania diety obu grupom dostarczano bezpłatnie badane produkty odpowiednio dla danej diety przez cały okres badania. Produkty zbożowe w obu grupach stanowiły 60 do 80% spożycia węglowodanów, a reszta była dostarczana w postaci owoców i warzyw w zależności od upodobań uczestnika.

Spożycie energii i kompozycja diety po okresie przystosowawczym i na koniec badania

W powyższej tabeli wyraźnie widać, że indeks glikemiczny pokarmów grupie kontrolnej był znacząco wyższy. Grupa eksperymentalna spożywała dużo więcej błonnika.

Porównanie pełnego ziarna do produktów rafinowanych

Najbardziej interesujące są wyniki badań. Wbrew powszechnemu przekonaniu pełne ziarna są to nadal produkty, które zawierają cukier w postaci skrobi. Po 12 tygodniach interwencji praktycznie wszystkie badane parametry metaboliczne pozostały niezmienione.

Parametry na początku i na końcu badania
Parametry antropometryczne i metaboliczne parametry na czczo na początku i na końcu interwencji dietetycznej

Z powyższej tabeli wynika, że w grupie pełnoziarnistej zwiększył się poziom insuliny. W grupie kontrolnej poprawiła się wrażliwość insulinowa (Homa IR). Nie są to jednak zmiany istotne statystycznie.

Spójrzmy teraz na parametry po posiłkowe (glukoza, insulina i trójglicerydy).

Jak widać na powyższych wykresach praktycznie niewiele się zmieniło. Spadł nieco jedynie po posiłkowy poziom insuliny i trójglicerydów.

Pełne ziarno jest nieskuteczne

Zastąpienie zbożowych produktów rafinowanych pełnoziarnistymi nie daje praktycznie żadnych korzyści. W zamian człowiek zostaje narażony na gorszą przyswajalności minerałów i dużo bardziej drażniące jelita pokarmy. Badacze umieścili w tytule badania informację, ze pełne ziarno obniża dwa po posiłkowe parametry zapewne dlatego, żeby zamaskować narzucające się wnioski, że pełne ziarno nie przyniosło oczekiwanych korzyści. Należy podkreślić, że osoby prowadzące badanie dokładały wielkich starań, aby osoby badane możliwie najlepiej stosowały się do diety. Węglowodany są węglowodanami nawet jeśli pochodzą z produktów pełnoziarnistych. To jest cały czas taka sama skrobia.

 

Źródła:

  1. Giacco R, Costabile G, Della pepa G, et al. A whole-grain cereal-based diet lowers postprandial plasma insulin and triglyceride levels in individuals with metabolic syndrome. Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2014;24(8):837-44.

1 Comment

  • Ja to już „wiedziałam” od dawna, a teraz tylko widzę, że zostało to poparte odpowiednimi badaniami.
    Pozdrawiam

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *