Diety niskotłuszczowe – relikt przemijającej epoki dobrych chęci w dietetyce

Wstęp

Wiele narosło mitów związanych z tłuszczami. Oskarża się je o mnóstwo działań szkodliwych dla zdrowia – otyłość, nowotwory, choroby układu krążenia, cukrzycę. Większość krzewiących wiarę w powycierane dogmaty nie bierze pod uwagę różnorodności kwasów tłuszczowych. Każdy kwas tłuszczowy ma inne działanie na metabolizm człowieka. Czasem to działanie jest bardzo rożne nawet w jednej grupie kwasów tłuszczowych. Ba, nawet kolejność ułożenia kwasów tłuszczowych w cząstce trójglicerydu ma znaczenie. Inaczej działają na organizm średnio-łańcuchowe kwasy tłuszczowe (MCFA), inaczej krótko-łańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA), a jeszcze inaczej długo- i bardzo długo-łańcuchowe kwasy tłuszczowe (LCFA i VLFA). Takich różnic nie biorą pod uwagę ludzie, którzy wierzą ślepo w mantrę o szkodliwości nasyconych kwasów tłuszczowych. Powszechnie nie bierze się także pod uwagę ilościowych proporcji makroskładników oraz jakości samej żywności – takie same proporcje makroskładników pochodzące z żywności rafinowanej będą działać zupełnie inaczej niż te pochodzące z naturalnej, nieprzetworzonej żywności. Takich niuansów w dietetyce jest mnóstwo i można by napisać o tym całą książkę. Wiele mitów w dietetyce bierze się z pobieżnej analizy faktów, niewiedzy oraz interesów wpływowych grup (np. lobby spożywczego – polecam artykuł „Zmowa żywieniowa” w numerze 12/2015 „Świata wiedzy”)

Cel meta-analizy

Grupa naukowców na zlecenie Narodowych Instytutów Zdrowia oraz Amerykańskiego Towarzystawa Diabetologicznego przeprowadziła gruntowną meta-analizę dostępnych badań dotyczących utraty wagi z pomocą różnych diet. Głównym celem badania było porównanie skuteczności diet niskotłuszczowych w redukcji masy ciała w porównaniu do innych diet zawierających więcej tłuszczu (w tym diet niskowęglowodanowych). Główną przyczyną zaleceń redukcji spożycia tłuszczu jest jego kaloryczność. Stąd wielu ludzi sądzi, że redukcja tłuszczu w diecie spowoduje większy spadek wagi. Badacze zdecydowali się na omawianą meta-analizę, aby podsumować ogromną ilość materiałów dowodowych w tym temacie.

Skuteczność odchudzająca diet odchudzających

  1. Diety niskowęglowodanowe są skuteczniejsze niż diety niskotłuszczowe. Diety niskowęglowodanowe prowadziły do niewielkiej, aczkolwiek ponad kilogramowej przewagi w utracie wagi.
  2. Diety niskotłuszczowe są tak samo skuteczne jak diety o wyższej zawartości tłuszczu z lekką przewagą diet bardziej tłuszczowych.
  3. Przy podobnej intensywności interwencji diety niskotłuszczowe są mniej skuteczne niż diety bardziej tłuszczowe. Intensywność oznacza np. spotkania z dietetykami, regularne porady dietetyczne, dzienniczek żywieniowy czy lekcje gotowania).
  4. Diety niskotłuszczowe z ograniczeniem kalorii wypadły gorzej niż diety bardziej tłuszczowe bez ograniczania kalorii.
  5. Diety niskotłuszczowe były skuteczniejsze jedynie od diet polegających na utrzymaniu dotychczasowego sposobu odżywiania. Większość analizowanych badań przeprowadzono w USA stąd fotografia poniżej.
Zwyczajowe jedzenie w USA

 

Skuteczność odchudzająca diet nie mających na celu odchudzenia

  1. Skuteczność diet niskotłuszczowych była lepsza tylko od dotychczasowego sposobu odżywiania.
  2. Skuteczność diet niskotłuszczowych była podobna do diet o wyższej zawartości tłuszczu.
  3. Nie porównywano żadnych diet niskowęglowodanowych do diet niskotłuszczowych w tej kategorii.

Kryteria wyboru badań do analizy

Bardzo ważną częścią meta-analizy są kryteria dobory badań. Ma to ogromny wpływ na jakość przeprowadzanej meta-analizy.

Wybrano badania spełniające następujące kryteria:

  • Interwencja dietetyczna musiała być randomizowaną próbą kontrolowaną.
  • Interwencja musiała trwać minimum rok (maksymalny ubytek wagi następuje przeważnie po ok. 6 mies, aby później zmaleć – waga trochę wzrasta)
  • Odrzucono badania suplementów lub innych preparatów mających zastąpić jedzenie.
  • Próbowano kontaktować się z badaczami poszczególnych interwencji w celu zdobycia dodatkowych danych. Jeśli tych danych nie udało się zdobyć to badanie odrzucano.
  • Brano po uwagę inne dodatkowe kryteria, które miały na celu poprawić jakość wybranych badań.

Wnioski

Badacze sugerują, że organizacje powinny zaprzestać polecania diet niskotłuszczowych w odchudzaniu. Brakuje przekonywujących dowodów na ich lepszą skuteczność w porównaniu do innych, równie intensywnych, interwencji dietetycznych. Sugerują także, że należy przeprowadzić więcej badań w celu znalezienia optymalnych strategii odchudzających wykraczających daleko poza proporcje makroskładników.

Nauka o żywieniu rozwija się obecnie bardzo dynamicznie wraz z postępem w biochemii, mikrobiologii czy fizjologii człowieka. Odkrywane są coraz nowe czynniki wpływające na odkładanie i spalanie tkanki tłuszczowej. Standardowe podejście mające na celu ograniczanie kalorii często się nie sprawdza z powodu innych czynników, które zakłócają normalną pracę organizmu. Wiadomo na pewno jedno – tłuszcz nie jest złem tylko jednym z wielu puzzli składających się na całokształt zdrowia człowieka.

Źródło:

Tobias DK, Chen M, Manson JE, Ludwig DS, Willett W, Hu FB. Effect of low-fat diet interventions versus other diet interventions on long-term weight change in adults: a systematic review and meta-analysis. Lancet Diabetes Endocrinol. 2015;

 

4 komentarze

    • Nie zgodzę się z tym. Węglowodany nie są wrogiem i nie były. Wrogiem jest nadmierne przetwórstwo żywności i sztuczne dodatki.

  • Każdy człowiek tyje od czegoś innego. Wszystko zależy od organizmu, więc zgodzę się z teorią że i od tłuszczów i od nadmiernej ilości węglowodanów,a także masz racje grzeszy, że i od przetworzonego jedzenia teraz … byłem otyły, redukcje rozpocząłem 9 miesięcy temu, dieta pod BMI, ćwiczenia na siłce pod okiem specjalisty, badania lekarskie, suplementacja therm line man, to wszystko dało mi niesamowite efekty. Ćwiczyłem dużo, ale dzięki suplementacji dawałem radę therm line man, dodaje energii i idzie to odczuć, regularne jedzenie pozwala organizmowi poradzić sobie z odkładaniem rezerw tłuszczu, to wszystko jest przepisem na sukces.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *