Czy dieta paleo działa?

Cukrzyca i otyłość na diecie białego człowieka

Zapewne wielu ludzi może zadać sobie pytanie czy dieta paleo działa i co to może oznaczać. Pytanie jest bardzo dobre gdyż jest wiele różnych diet o rygorystycznych zasadach. Czytelnik zainteresowany dietą może zada sobie pytanie czy to nie kolejna dieta cud, która obiecuje gruszki na wierzbie kosztem drakońskich wyrzeczeń. Czy można wykazać, że przestawienie się na „pierwotne pokarmy” rzeczywiście zadziała i czy taka dieta może być utrzymana na stałe.

Ostatnio pojawia się coraz więcej badań na ten temat. Przytoczę jedno bardzo obrazowe badanie, które dotyczy rdzennych mieszkańców Australii – Aborygenów. Prowadzili oni zbieracko-łowiecki tryb życia jeszcze w XIX i XX wieku.

Aboriginal_boys_and_men_in_front_of_a_bush_shelter_-_NTL_PH0731-0022

Aborygeni czyli rdzenni mieszkańcy Australii to ludzie, którzy nigdy nie uprawiali roślin i nie hodowali zwierząt. Ich tradycyjny sposób życia to zbieractwo i łowiectwo. Żywili się tym co znaleźli i tym co upolowali. Po przybyciu białego człowieka do Australii wiele grup Aborygenów zostało zmuszonych do porzucenia tradycyjnego stylu życia, osiedlenia się i jedzenia żywności, która była dla nich obca – jedzenia białego człowieka. Aborygeni to ludzie, wśród których cukrzyca występuje najczęściej spośród wszystkich populacji ludzi na świecie [1].

Eksperyment powrotu do paleolitycznego stylu życia

W 1984 roku opublikowano wyniki eksperymentu, do którego wybrano 10 osób z cukrzycą i 4 osoby bez cukrzycy – wszyscy pełnej krwi Aborygeni. Osoby te na co dzień żywiły się dietą typową dla białych ludzi. Podstawą ich codziennej, miejskiej diety była mąka, cukier, ryż, napoje gazowane, piwo, wino, mleko w proszku, tanie tłuste mięso, ziemniaki, cebula oraz warzywa i owoce w zmiennej ilości. W sumie ok 50% węglowodanów, 40% tłuszczu i 10% białka. Osoby te nie były bardzo otyłe, choć wszyscy mieli nadwagę.

Głównym założeniem badania było zbadanie w jaki sposób 7 tygodniowy powrót do tradycyjnego stylu życia, w tym do tradycyjnej diety wpłynie na wskaźniki metaboliczne związane z cukrzycą i cholesterolem. Aborygeni w przeciągu 7 tygodniu mieszkali i odżywiali się w tradycyjny sposób, tak jak to robili ich przodkowie, i przodkowie ich przodków.

W przeciągu tych 7 tygodniu badani Aborygeni mieszkali w trzech różnych  lokalizacjach, z których każda stanowiła środowisko innego rodzaju. Od rozpoczęcia badania uczestniczy jedli prawie tylko to co zebrali lub upolowali. Badanie dzieliło się na trzy etapy.

Etap I – podróż

Pierwszy etap to 1,5 tygodniowa podróż samochodem do nadmorskiej lokalizacji. Podczas tego etapu dieta uczestników składała się po części z lokalnej, hodowlanej wołowiny (ze względu na niedostateczną podaż pokarmów pozyskiwanych z dziczy) i jedzenia pozyskanego z buszu: kangurów, ryb i żółwi słodkowodnych, warzyw i miodu. Oszacowano, że w tym czasie dieta badanych składała się w 75% z wołowiny, a pozyskiwana energia złożona była w około 50% z białek, 40% z tłuszczu i 10% z węglowodanów. Wołowinę Aborygeni jedli tylko w czasie pierwszego etapu. 90% jedzenia stanowiły pokarmy odzwierzęce.

Etap II – wybrzeże

Drugi, dwutygodniowy etap, uczestnicy spędzili na wybrzeżu morskim. Tutaj żywność pozyskiwana była głównie z morza z niewielkim dodatkiem ptactwa i kangurów. Brak roślinnej żywności w tej lokalizacji skłonił badanych do wycofania się bardziej w głąb lądu w okolice porzuconego gospodarstwa. Podczas pobytu na wybrzeżu spożywana energia pochodziła w niecałych 80% z protein, w 20% z tłuszczu, a węglowodanów było poniżej 5%. Prawie cały pokarm pochodził od zwierząt.

Etap III – w głębi lądu

Ostatni etap – w głębi lądu nad rzeką zaowocował bardziej urozmaiconą dietą. Uczestnicy jedli kangury, żółwie, małże i ryby słodkowodne, krokodyle, ptaki, bulwy, figi i leśny miód. Podczas tych dwóch tygodni prowadzono dokładną analizę spożywanej żywności. Cała żywność była ważona przed spożyciem, a próbki były zamrażane w ciekłym azocie w celu poddania późniejszej, szczegółowej analizie. W trzecim etapie uczestnicy spożywali średnio 1200 kcal/osobę/dzień. Na całkowitą spożytą energię składały się kangury (36%), słodkowodne leszcze (19%), bataty (28%), a pozostałe 17% to dziki miód, figi, ptactwo, żółwie, krokodyle i raki. Proporcje makroskładników przedstawiały się następująco: 54% – białka, 13% – tłuszcz i 33% węglowodany. 64% jedzenia stanowiły pokarmy zwierzęce.

Pozytywne działanie diety paleo

Badanie obejmowało małą grupę ludzi, ale zmiany są tak oczywiste, że nie ma wątpliwości, że wynikają one głównie ze zmiany zachodniej diety na tradycyjną dietę paleolityczną. Każdy może sam ocenić czy zmiany w pożywieniu i trybie życia wpłynęły pozytywnie na uczestników badania i jak poważne to były zmiany. Każdy może we własnym zakresie spróbować takich 7 tygodni innego jedzenia – jedzenia, które zbliżone jest do tego jak odżywiali się nasi przodkowie. Nie muszą to być kangury i krokodyle, ale nasze lokalne produkty, które równie dobrze mogą być stosunkowo zbieżne z tym co jadano zanim nie wynaleziono uprawy roślin i hodowli zwierząt.

Poniższa tabela przedstawia zmiany podstawowych parametrów, które mierzono u badanych. A jeszcze niżej wykresy przedstawiające zmiany znaczników zdrowotnych u cukrzyków po 7 tygodniowym okresie diety paleo. Ostatni rysunek to tabela, na której widoczne są zmiany poziomu glukozy, insuliny, cholesterolu, trójglicerydów, wagi oraz BMI u każdego z uczestników z osobna. Warto dodać, że uczestnicy badania byli w wieku, który u nas nazywa się przedemerytalnym.

 Na początku badaniaPo 7 tyg. powrotu do paleoNa początku badaniaPo 7 tyg. powrotu do paleo
CukrzycyBez cukrzycy
Masa ciała (kg)81,973,876,770,9
BMI (indeks masy ciała)27,224,625,323,4
Trójglicerydy (mmol/L)4,021,151,570,83
Cholesterol całkowity (mmol/L)5,654,984,114,10
Glukoza na czczo (mmol/L)11,66,65,15,2
Powierzchnia pod krzywą cukrową (mmol/L/h)5031,521,317,6
Insulina na czczo (mU/L)23121617
Powierzchnia pod krzywą insulinową (mU/L/h)131139256227

Zmiany w znacznikach zdrowotnych poszczególnych uczestników badania. Wyniki przed i po zakończeniu eksperymentu.
Zmiany w znacznikach zdrowotnych poszczególnych uczestników badania. Wyniki przed i po zakończeniu eksperymentu.
Zmiany markerów metabolicznych
cd. Zmiany w znacznikach zdrowotnych poszczególnych uczestników badania. Wyniki przed i po zakończeniu eksperymentu.

Pismiennictwo:

  1. Daniel M, Rowley KG, Mcdermott R, Mylvaganam A, O’dea K. Diabetes incidence in an Australian aboriginal population. An 8-year follow-up study. Diabetes Care. 1999;22(12):1993-8.
  2. O’dea K. Marked improvement in carbohydrate and lipid metabolism in diabetic Australian aborigines after temporary reversion to traditional lifestyle. Diabetes. 1984;33(6):596-603.

2 Comments

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *